Zadanie 10: Zarządzanie Użytkownikami w Ubuntu

Wstęp

W tym zadaniu nauczysz się zarządzać "mieszkańcami" Twojego systemu Linux. Ubuntu/Debian oferuje specyficzne, przyjazne narzędzia (adduser), ale warto znać też te uniwersalne (useradd). Przećwiczysz 20 scenariuszy: od prostego dodania konta, przez nadanie uprawnień sudo, aż po zabezpieczanie haseł i czyszczenie systemu.

Część 1: Tworzenie kont (Dwie metody)

Zadanie 1: Metoda Ubuntu (adduser)

Stwórz użytkownika nowicjusz w sposób "ładny".

sudo adduser nowicjusz

System zapyta o hasło i dane. Wypełnij je (lub wciśnij Enter).

Zadanie 2: Metoda Uniwersalna (useradd)

Stwórz użytkownika systemowy w sposób "surowy".

sudo useradd -m -s /bin/bash systemowy

Bez flagi -m (home) i -s (shell), konto byłoby ledwo używalne.

Zadanie 3: Ustawianie hasła

systemowy nie ma hasła, więc nie może się zalogować. Napraw to.

sudo passwd systemowy

Zadanie 4: Analiza /etc/passwd

Zobacz różnice w pliku konfiguracyjnym.

tail -n 2 /etc/passwd

Zwróć uwagę na UID (User ID) oraz ścieżki do powłoki.

Zadanie 5: Przełączanie kont (su)

Zaloguj się jako nowicjusz.

su - nowicjusz
# Wyjście: exit

Myślnik - jest kluczowy! Ładuje zmienne środowiskowe użytkownika.

[!IMPORTANT] Commit 1: Opanowanie twożenia kont.

Część 2: Grupy i Sudo

Zadanie 6: Nadanie uprawnień Administratora

Niech nowicjusz też rządzi. Dodaj go do grupy sudo.

sudo usermod -aG sudo nowicjusz
# Lub po "ubuntowemu": sudo adduser nowicjusz sudo

Zadanie 7: Tworzenie Grupy

Stwórz dział IT.

sudo groupadd it_support

Zadanie 8: Masowe przypisywanie

Dodaj systemowy do działu IT.

sudo usermod -aG it_support systemowy

Flaga -a (append) jest krytyczna. Bez niej usunąłbyś go z innych grup!

Zadanie 9: Sprawdzanie (id)

Gdzie należy nowicjusz?

id nowicjusz

Zadanie 10: Usuwanie z grupy

systemowy wyleciał z działu IT.

sudo gpasswd -d systemowy it_support

[!IMPORTANT] Commit 2: Zarządzanie grupami.

Część 3: Bezpieczeństwo i Ważność Konta

Zadanie 11: Wymuszenie zmiany hasła

Zmuś nowicjusz do zmiany hasła przy logowaniu.

sudo chage -d 0 nowicjusz

Zadanie 12: Data ważności konta

Konto systemowy ma wygasnąć z końcem roku.

sudo usermod -e 2024-12-31 systemowy

Zadanie 13: Polityka haseł (90 dni)

Hasło nowicjusz ma być ważne max 90 dni.

sudo chage -M 90 nowicjusz

Zadanie 14: Ostrzeżenie

Ostrzegaj 7 dni przed wygaśnięciem.

sudo chage -W 7 nowicjusz

Sprawdź wszystko: sudo chage -l nowicjusz

Zadanie 15: Blokada (Urlop)

Zablokuj (Lock) konto systemowy.

sudo usermod -L systemowy
# Aby odblokować: sudo usermod -U systemowy

[!IMPORTANT] Commit 3: Polityka haseł.

Część 4: Sprzątanie (Styl Ubuntu)

Zadanie 16: Backup Home

Zanim usuniesz, spakuj dane.

sudo tar -czvf nowicjusz_backup.tar.gz /home/nowicjusz

Zadanie 17: Userdel (Standard)

Usuń systemowy (zostawiając jego pliki w /home).

sudo userdel systemowy

Zadanie 18: Deluser (Ubuntu style)

Usuń nowicjusz CAŁKOWICIE (razem z katalogiem domowym).

sudo deluser --remove-home nowicjusz

To polecenie ubuntu jest "czystsze" niż userdel -r.

Zadanie 19: Usuwanie grupy

Grupa IT już niepotrzebna.

sudo groupdel it_support

Zadanie 20: Weryfikacja końcowa

Sprawdź, czy nikt nie został w /etc/passwd.

grepE "nowicjusz|systemowy" /etc/passwd

(Powinno być pusto)

[!IMPORTANT] Commit 4: Usuwanie i sprzątanie.

Git Help

git add .
git commit -m "Linux Zadanie 10: User Management"